Het is tijd om na te denken over een vruchtbaarheidsbehandeling wanneer je na een jaar regelmatig onbeschermde seks nog niet zwanger bent, of na zes maanden als je ouder bent dan 35 jaar. Dit zijn de algemeen gehanteerde richtlijnen in de medische wereld. De weg naar een behandeling begint echter eerder dan veel mensen denken, namelijk bij goede voorbereiding en tijdige begeleiding. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over vruchtbaarheidsproblemen, wanneer je actie onderneemt en wat een verloskundige daarin voor je kan betekenen.
Hoe lang proberen voordat je actie onderneemt?
De algemene richtlijn is dat je na twaalf maanden regelmatig onbeschermde seks zonder zwangerschap contact opneemt met een zorgverlener. Ben je 35 jaar of ouder, dan geldt een kortere termijn van zes maanden. De reden daarvoor is dat de vruchtbaarheid met het stijgen van de leeftijd geleidelijk afneemt, waardoor sneller handelen zinvol is.
Regelmatig onbeschermde seks betekent in dit verband gemiddeld twee tot drie keer per week, verspreid over de cyclus. Veel koppels onderschatten hoe nauw het vruchtbare venster is: de kans op bevruchting is het hoogst in de vijf dagen voor en op de dag van de eisprong zelf. Als je cyclus onregelmatig is, kan het lastiger zijn om dit moment goed te bepalen.
Het is ook belangrijk om te weten dat de meeste gezonde koppels binnen zes maanden zwanger worden. Na een jaar zonder resultaat is het verstandig om niet langer af te wachten, maar een eerste stap te zetten naar onderzoek. Vroeg ingrijpen vergroot de kans op een goede uitkomst.
Welke signalen wijzen op een mogelijk vruchtbaarheidsprobleem?
Er zijn meerdere signalen die kunnen wijzen op een onderliggend vruchtbaarheidsprobleem, los van de tijdsduur van het proberen. Je hoeft niet per se een jaar te wachten als er al bekende risicofactoren of klachten aanwezig zijn. In dat geval is het verstandig eerder een zorgverlener te raadplegen.
Signalen die aandacht verdienen zijn onder andere:
- Een onregelmatige of afwezige menstruatiecyclus
- Erg pijnlijke menstruaties die dagelijkse activiteiten beperken
- Eerder doorgemaakte geslachtsziekten of bekkenontsteking
- Een eerder vastgestelde aandoening zoals endometriose of het polycysteusovariumsyndroom (PCOS)
- Eerder ondergane operaties in de buik of het bekkengebied
- Een miskraam of meerdere miskramen in het verleden
- Bij de man: bekende zaadkwaliteitsproblemen of operaties in het scrotumgebied
Herken je een of meer van deze signalen, dan is het zinvol om al eerder het gesprek aan te gaan met een verloskundige of huisarts. Vroeg signaleren vergroot de kans dat eventuele oorzaken tijdig worden aangepakt.
Wat is het verschil tussen een verloskundige en een gynaecoloog bij kinderwensbegeleiding?
Een verloskundige begeleidt vrouwen bij een gezonde, laagrisico kinderwens en zwangerschap. Een gynaecoloog is een medisch specialist die betrokken wordt bij medische problematiek, zoals vastgestelde vruchtbaarheidsproblemen of complicaties. De verloskundige is vaak het eerste aanspreekpunt en verwijst door wanneer dat nodig is.
Dit sluit aan bij het principe dat in de Nederlandse verloskundige zorg breed wordt gehanteerd: wat kan bij de verloskundige, gaat naar de verloskundige. Wat medische specialisatie vereist, gaat naar de gynaecoloog. In de praktijk betekent dit dat een verloskundige je kan begeleiden bij de voorbereiding op zwangerschap, vragen over je cyclus kan beantwoorden, en vroeg kan signaleren of doorverwijzing nodig is.
Een gynaecoloog of fertiliteitsarts voert vervolgens gespecialiseerd onderzoek uit en stelt een behandelplan op als er sprake is van een medische oorzaak voor de vruchtbaarheidsproblemen. De samenwerking tussen beide zorgverleners zorgt voor een soepele overgang van begeleiding naar behandeling wanneer dat nodig is.
Welke onderzoeken worden gedaan bij vruchtbaarheidsproblemen?
Bij vruchtbaarheidsproblemen worden doorgaans meerdere onderzoeken gedaan om zowel bij de vrouw als bij de man mogelijke oorzaken in kaart te brengen. De eerste stap is vrijwel altijd een gesprek over de medische voorgeschiedenis, leefstijl en cycluspatroon.
Veelvoorkomende onderzoeken zijn:
- Bloedonderzoek bij de vrouw om hormoonspiegels te meten en de eierstokfunctie te beoordelen, inclusief de AMH-waarde die iets zegt over de eierstokreserve.
- Echografie van de baarmoeder en eierstokken om afwijkingen zoals cysten, vleesbomen of kenmerken van PCOS op te sporen.
- Zaadcelanalyse bij de man om het aantal, de beweeglijkheid en de vorm van zaadcellen te beoordelen.
- Tubatests om te controleren of de eileiders open zijn en bevruchting mogelijk is.
- Aanvullend hormonaal of genetisch onderzoek wanneer de eerste resultaten daartoe aanleiding geven.
De volgorde en combinatie van onderzoeken hangt af van de individuele situatie. In veel gevallen levert de combinatie van vrouwen- en mannenonderzoek al snel duidelijkheid over de mogelijke oorzaak.
Wanneer komt iemand in aanmerking voor vruchtbaarheidsbehandeling?
Iemand komt in aanmerking voor een vruchtbaarheidsbehandeling wanneer uit onderzoek blijkt dat er een medische oorzaak is voor het uitblijven van een zwangerschap, of wanneer de tijdsduur van het proberen de gestelde richtlijnen overschrijdt. De aard van de behandeling hangt volledig af van de vastgestelde oorzaak.
Mogelijke behandelingen variëren van relatief eenvoudig, zoals het stimuleren van de eisprong met medicatie, tot complexere trajecten zoals intra-uteriene inseminatie (IUI) of in-vitrofertilisatie (IVF). Welke behandeling passend is, bepaalt de fertiliteitsarts op basis van de onderzoeksresultaten, de leeftijd van de vrouw en de duur van de onvervulde kinderwens.
Het is goed om te weten dat niet iedereen met vruchtbaarheidsproblemen direct een medische behandeling nodig heeft. Soms is aanpassing van leefstijl, zoals stoppen met roken, het bereiken van een gezond gewicht of het verminderen van stress, al voldoende om de kans op zwangerschap aanzienlijk te verhogen. Een zorgverlener kan helpen beoordelen welke stap voor jou het meest zinvol is.
Wat kan een verloskundige betekenen bij de voorbereiding op zwangerschap?
Een verloskundige kan al vóór de zwangerschap een waardevolle gesprekspartner zijn. Bij kinderwensbegeleiding bespreek je vragen over je cyclus, leefstijl en gezondheid, en krijg je inzicht in wat je kunt doen om de kans op zwangerschap te vergroten. Ook bij een eerdere miskraam of onzekerheid over je vruchtbaarheid is een verloskundige een goed eerste aanspreekpunt.
Concrete onderwerpen die aan bod kunnen komen zijn foliumzuurgebruik, het stoppen met anticonceptie en wat je daarna kunt verwachten, en signalen in je cyclus die relevant zijn voor je vruchtbaarheid. Bij vragen over anticonceptie en de overstap naar een actieve kinderwens kan een verloskundige je gericht adviseren.
Zodra je zwanger bent, begeleidt de verloskundige je verder door de zwangerschap, inclusief vroege echo’s en controles. De verloskundige is daarmee niet alleen betrokken bij de bevalling, maar ook bij de stap ernaartoe.
Hoe Vivre je helpt bij je kinderwens
Bij Vivre, praktijk voor verloskunde en echoscopie in Alphen aan den Rijn, kun je al terecht voordat je zwanger bent. Of je nu net begint met nadenken over een kinderwens, vragen hebt na een miskraam of wilt weten wanneer een vruchtbaarheidsbehandeling aan de orde is, bij Vivre vind je een luisterend oor en professionele begeleiding. Wat Vivre voor jou kan betekenen:
- Persoonlijk gesprek over je kinderwens, cyclus en gezondheid
- Begeleiding bij de overstap van anticonceptie naar actief proberen
- Vroege echo’s vanaf 7 tot 8 weken om een zwangerschap te bevestigen
- Signalering van mogelijke risicofactoren en tijdige doorverwijzing naar een gynaecoloog
- Warme, betrokken zorg waarbij jouw wensen centraal staan
Wil je weten wat Vivre voor jou kan betekenen bij jouw kinderwens? Neem contact op en plan een eerste gesprek in. Je staat er niet alleen voor.