De vruchtbaarheid van je partner heeft een directe en significante invloed op jullie kansen om zwanger te worden. Bij ongeveer de helft van alle stellen waarbij een zwangerschap uitblijft, speelt een verminderde mannelijke vruchtbaarheid een rol. Dat betekent dat het bij een kinderwens net zo belangrijk is om naar de man te kijken als naar de vrouw. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over mannelijke vruchtbaarheid en wat je eraan kunt doen.
Wat bepaalt de vruchtbaarheid van een man?
De vruchtbaarheid van een man wordt in de eerste plaats bepaald door de kwaliteit en kwantiteit van zijn zaadcellen. Drie factoren zijn daarbij doorslaggevend: het aantal zaadcellen per milliliter zaadvloeistof, de beweeglijkheid van die cellen en de vorm ervan. Zijn al deze drie aspecten goed, dan is de kans op een succesvolle bevruchting aanzienlijk groter.
Naast de zaadcellen zelf spelen ook hormonen een rol. Testosteron en andere geslachtshormonen zijn nodig voor de aanmaak van gezonde zaadcellen. Verstoringen in de hormoonhuishouding kunnen de zaadcelproductie negatief beïnvloeden, ook als er van buitenaf niets aan te zien is.
Verder zijn anatomische factoren van belang, zoals spataderen in het scrotum (varicocèle), een verstopping van de zaadleider of een eerdere infectie die littekens heeft achtergelaten. Al deze elementen samen bepalen of een man vruchtbaar is en in welke mate.
Hoe groot is de invloed van mannelijke vruchtbaarheid op de kans op zwangerschap?
Mannelijke vruchtbaarheid is verantwoordelijk voor een substantieel deel van de kansen op zwangerschap. Onderzoek toont consistent aan dat bij stellen met vruchtbaarheidsproblemen in circa veertig tot vijftig procent van de gevallen de oorzaak (mede) bij de man ligt. De vruchtbaarheid van beide partners is dus even belangrijk als je zwanger wilt worden.
Dit betekent dat het weinig zin heeft om alleen de vrouw te laten onderzoeken wanneer een zwangerschap uitblijft. Zelfs als de zaadcelkwaliteit van je partner licht verminderd is, kan dat al genoeg zijn om de kansen aanzienlijk te verkleinen, zeker in combinatie met andere factoren. Andersom geldt ook: een man met uitstekende zaadcelkwaliteit compenseert deels voor eventuele beperkingen aan de kant van de vrouw.
Het is dan ook verstandig om bij een kinderwens beide partners van het begin af aan mee te nemen in het onderzoek en de begeleiding.
Welke factoren kunnen de vruchtbaarheid van je partner verminderen?
Verschillende leefstijl- en gezondheidsfactoren kunnen de mannelijke vruchtbaarheid verminderen. Sommige zijn tijdelijk en omkeerbaar, andere vragen om medische aandacht. Hieronder staan de meest voorkomende oorzaken:
- Roken: Sigarettenrook beschadigt het DNA van zaadcellen en vermindert hun beweeglijkheid.
- Overmatig alcoholgebruik: Alcohol verlaagt de testosteronproductie en kan de zaadcelkwaliteit negatief beïnvloeden.
- Overgewicht: Overtollig lichaamsvet verstoort de hormoonbalans en verhoogt de temperatuur rondom de testikels.
- Stress: Langdurige stress beïnvloedt de hormoonhuishouding en kan de zaadcelproductie verminderen.
- Warmte-expositie: Regelmatig gebruik van een sauna, een heet bad of een laptop op schoot verhoogt de scrotumtemperatuur, wat schadelijk is voor zaadcellen.
- Bepaalde medicijnen: Sommige medicijnen, waaronder anabole steroïden en bepaalde bloeddrukverlagers, kunnen de vruchtbaarheid verminderen.
- Infecties en aandoeningen: Doorgemaakte seksueel overdraagbare aandoeningen, bof op volwassen leeftijd of een varicocèle kunnen de zaadcelproductie of -doorvoer belemmeren.
Leefstijlveranderingen hebben aantoonbaar effect op de zaadcelkwaliteit. Omdat zaadcellen een aanmaakcyclus van ongeveer drie maanden doorlopen, duurt het ook enkele maanden voordat verbeteringen zichtbaar worden.
Hoe wordt de vruchtbaarheid van een man onderzocht?
De vruchtbaarheid van een man wordt primair onderzocht via een spermaanalyse, ook wel zaadcelonderzoek of semenanalyse genoemd. Bij dit onderzoek wordt een zaadmonster in het laboratorium bekeken op het aantal zaadcellen, de beweeglijkheid en de vorm. Het is een relatief eenvoudige en niet-invasieve test die veel informatie geeft.
Een spermaanalyse wordt aangevraagd door de huisarts of gynaecoloog. Voor een betrouwbare uitslag is het belangrijk dat de man twee tot vijf dagen seksuele onthouding heeft aangehouden voor het afnemen van het monster. Eén afwijkende uitslag betekent niet automatisch dat er een structureel probleem is; een tweede meting na enkele weken bevestigt of ontkracht de bevindingen.
Wanneer de spermaanalyse afwijkend is, kunnen aanvullende onderzoeken volgen, zoals bloedonderzoek naar hormoonspiegels, een echografie van de testikels of een genetische test. De huisarts of een uroloog bepaalt welk vervolgonderzoek nodig is op basis van de eerste uitslag.
Kan de vruchtbaarheid van je partner verbeteren?
Ja, de vruchtbaarheid van een man kan in veel gevallen verbeteren, zeker wanneer leefstijlfactoren een rol spelen. Omdat zaadcellen voortdurend worden aangemaakt, reageren ze relatief snel op positieve veranderingen in leefstijl en gezondheid. De volgende stappen kunnen concreet bijdragen:
- Stoppen met roken verbetert de zaadcelkwaliteit aantoonbaar binnen enkele maanden.
- Alcohol matigen ondersteunt een gezondere hormoonbalans.
- Op een gezond gewicht komen vermindert hormonale verstoringen die de zaadcelproductie remmen.
- Voldoende bewegen bevordert de algehele hormoonhuishouding, zonder te overtrainen.
- Stressmanagement via ontspanningstechnieken, slaap en regelmaat heeft een positief effect op de vruchtbaarheid.
- Warmte vermijden rondom de testikels door nauwsluitend ondergoed te dragen en saunagebruik te beperken.
- Voedingspatroon verbeteren met voldoende zink, foliumzuur en antioxidanten, te vinden in groenten, noten en volkoren producten.
Bij anatomische oorzaken zoals een varicocèle of een verstopping van de zaadleider zijn medische of chirurgische ingrepen soms nodig. In die gevallen verwijst de huisarts door naar een uroloog of fertiliteitsspecialist.
Wanneer is het tijd om professionele hulp te zoeken bij een kinderwens?
Het is tijd om professionele hulp te zoeken wanneer je na een jaar regelmatig onbeschermde seks nog niet zwanger bent. Voor vrouwen boven de vijfendertig geldt een kortere termijn: na zes maanden zonder resultaat is het verstandig om eerder actie te ondernemen. Wacht niet te lang, want leeftijd speelt bij beide partners een rol.
Er zijn ook situaties waarin je eerder hulp moet zoeken, zonder de volledige termijn af te wachten:
- Als er bij de man al bekende problemen zijn, zoals een eerdere infectie of een doorgemaakte operatie in het scrotumgebied.
- Als de vrouw een onregelmatige of uitblijvende menstruatie heeft.
- Als er sprake is geweest van een of meerdere miskramen.
- Als een van beiden al een aandoening heeft die de vruchtbaarheid kan beïnvloeden, zoals endometriose of een hormoonprobleem.
De eerste stap is bijna altijd een gesprek met de huisarts, die de situatie beoordeelt en doorverwijst waar nodig. Ook een verloskundige kan een waardevolle gesprekspartner zijn in een vroeg stadium, zeker als het gaat om begeleiding rondom de zwangerschap en de periode daarvoor.
Hoe Vivre helpt bij vragen rondom vruchtbaarheid en kinderwens
Bij Vivre, praktijk voor verloskunde en echoscopie in Alphen aan den Rijn, kun je al vóór de zwangerschap terecht met vragen over je kinderwens. Het team begrijpt dat de weg naar een zwangerschap niet voor iedereen vanzelf gaat en biedt een luisterend oor en concrete begeleiding in een vroeg stadium.
Wat Vivre voor jou kan betekenen:
- Kinderwensbegeleiding: persoonlijk gesprek over jullie situatie, vragen en eventuele zorgen, voor beide partners.
- Vroege echo vanaf 7 tot 8 weken: zodra je zwanger bent, bevestigen we dat zo snel mogelijk met een vroege echo in eigen praktijk.
- Anticonceptiecounseling: advies over het stoppen met anticonceptie en de invloed daarvan op je vruchtbaarheid.
- Warme, persoonlijke aanpak: geen nummertje trekken, maar echte aandacht voor jouw situatie en wensen.
- Doorverwijzing op maat: wanneer medisch onderzoek nodig is, weten we de juiste weg te wijzen.
Heb je vragen over je vruchtbaarheid, jullie kinderwens of wil je weten wat Vivre voor jullie kan betekenen? Neem contact op met de praktijk en maak een afspraak. We denken graag met je mee.