Een gezond gewicht als je zwanger wilt worden ligt voor de meeste vrouwen bij een BMI tussen de 18,5 en 25. Binnen dit bereik functioneren de hormonen die nodig zijn voor de eisprong en innesteling het best. Zowel overgewicht als ondergewicht kan de vruchtbaarheid beïnvloeden en de kans op complicaties vergroten. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over gewicht en kinderwens.
Welk BMI is ideaal als je zwanger wilt worden?
Het ideale BMI voor een zwangerschap ligt tussen de 18,5 en 25. Binnen dit bereik is de kans op een spontane zwangerschap het grootst en zijn de risico’s op complicaties voor moeder en kind het laagst. De BMI wordt berekend door je gewicht in kilogram te delen door je lengte in meters kwadraat.
Een BMI tussen 18,5 en 25 wordt beschouwd als een gezond gewichtsbereik. Dit wil niet zeggen dat zwangerschap buiten dit bereik onmogelijk is, maar de kans op problemen neemt toe naarmate je verder van dit bereik verwijderd bent. Vrouwen met een BMI tussen 25 en 30 hebben overgewicht, bij een BMI boven de 30 spreekt men van obesitas. Een BMI onder de 18,5 duidt op ondergewicht.
Het is goed om te weten dat BMI een richtlijn is en geen absolute maatstaf. Spiermassa, bouw en andere gezondheidsparameters spelen ook een rol. Toch biedt het BMI een praktisch startpunt om te beoordelen of je gewicht vóór de zwangerschap aandacht verdient.
Hoe beïnvloedt overgewicht de kans op zwangerschap?
Overgewicht kan de vruchtbaarheid verminderen doordat het de hormoonbalans verstoort. Vetweefsel produceert oestrogeen, en bij overgewicht kan dit leiden tot een overschot aan oestrogeen in het lichaam. Dit verstoort de cyclus en kan de eisprong onregelmatig maken of zelfs onderdrukken.
Vrouwen met een BMI boven de 25 kunnen te maken krijgen met de volgende gevolgen voor hun vruchtbaarheid en zwangerschap:
- Onregelmatige of uitblijvende eisprong
- Grotere kans op miskraam
- Verhoogd risico op zwangerschapsdiabetes
- Hogere kans op hoge bloeddruk en pre-eclampsie tijdens de zwangerschap
- Grotere kans op een keizersnede
- Langere hersteltijd na de bevalling
Overgewicht hangt ook samen met het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS), een aandoening die de eisprong belemmert en een veelvoorkomende oorzaak is van verminderde vruchtbaarheid. Afvallen, ook al is het maar vijf tot tien procent van het lichaamsgewicht, kan al een positief effect hebben op de hormoonbalans en de kans op zwangerschap vergroten.
Wat zijn de risico’s van ondergewicht bij een kinderwens?
Ondergewicht, een BMI onder de 18,5, kan de vruchtbaarheid net zo sterk beïnvloeden als overgewicht. Bij te weinig lichaamsvet schakelt het lichaam als het ware in een spaarstand: de aanmaak van voortplantingshormonen vermindert, wat kan leiden tot een onregelmatige cyclus of het uitblijven van de menstruatie.
Vrouwen met ondergewicht die zwanger worden, lopen bovendien een verhoogd risico op:
- Een vroeggeboorte
- Een baby met een te laag geboortegewicht
- Tekorten aan essentiële voedingsstoffen zoals foliumzuur, ijzer en calcium
- Complicaties tijdens de bevalling door een verminderde lichamelijke reserve
Het lichaam heeft voldoende energie en voedingsstoffen nodig om een zwangerschap te dragen en te ondersteunen. Bij ondergewicht ontbreekt die basis. Aankomen tot een gezond gewicht vóór de conceptie vergroot niet alleen de kans op zwangerschap, maar draagt ook bij aan een gezondere start voor het kind.
Hoeveel kilo afvallen of aankomen voor de zwangerschap?
Er is geen universeel antwoord op hoeveel kilo je moet afvallen of aankomen, omdat dit volledig afhankelijk is van je huidige gewicht en lengte. Het doel is om richting een BMI van 18,5 tot 25 te bewegen, niet om een exact getal op de weegschaal te bereiken.
Bij overgewicht geldt dat zelfs een bescheiden gewichtsafname van vijf tot tien procent van je lichaamsgewicht al merkbaar effect kan hebben op de hormoonbalans en de eisprong. Dat betekent dat iemand van tachtig kilo al baat kan hebben bij het afvallen van vier tot acht kilo, zonder dat ze per se op een ideaal gewicht hoeft te zijn voordat ze proberen zwanger te worden.
Bij ondergewicht is het advies om geleidelijk aan te komen door calorierijke en voedingsrijke voeding toe te voegen, in combinatie met voldoende rust. Crashdiëten of extreme gewichtsveranderingen in korte tijd zijn in beide gevallen af te raden: ze verstoren de hormoonbalans en zijn schadelijk voor de algehele gezondheid. Kleine, duurzame stappen hebben meer effect dan snelle ingrepen.
Neem ook tijdig foliumzuur: de aanbeveling is om minimaal vier weken voor de conceptie te starten en dit door te nemen tot tien weken zwangerschap. Dit staat los van je gewicht, maar is een belangrijk onderdeel van de voorbereiding op een zwangerschap.
Wanneer is het verstandig om een verloskundige te raadplegen over je gewicht?
Het is verstandig om een verloskundige te raadplegen over je gewicht zodra je actief nadenkt over een zwangerschap, zeker als je BMI buiten het gezonde bereik valt of als je al een tijdje probeert zwanger te worden zonder resultaat. Een verloskundige kan je helpen beoordelen of je gewicht een rol speelt en je doorverwijzen naar de juiste zorg.
Specifieke situaties waarin een gesprek met een verloskundige waardevol is:
- Je BMI ligt boven de 30 of onder de 18,5
- Je hebt een onregelmatige of uitblijvende cyclus
- Je probeert al langer dan een jaar zwanger te worden (of zes maanden als je ouder bent dan 35)
- Je hebt een of meer miskramen gehad
- Je hebt een chronische aandoening zoals PCOS, diabetes of schildklierproblemen
- Je weet niet goed hoe je op een gezonde manier kunt afvallen of aankomen
Een verloskundige kijkt niet alleen naar je gewicht, maar naar je gezondheid als geheel. Ze kan je begeleiden bij de voorbereiding op de zwangerschap en je in contact brengen met een diëtist of andere specialist als dat nodig is. Meer informatie over begeleiding bij kinderwens helpt je een beeld te krijgen van wat zo’n gesprek inhoudt.
Hoe Vivre helpt bij een gezond gewicht en kinderwens
Bij Vivre, praktijk voor verloskunde en echoscopie in Alphen aan den Rijn, kun je al terecht voordat je zwanger bent. De verloskundigen van Vivre bieden kinderwensbegeleiding aan voor vrouwen die zich oriënteren op een zwangerschap of al actief proberen zwanger te worden. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan leefstijlfactoren zoals gewicht, voeding en beweging.
Wat Vivre voor je kan betekenen als je nadenkt over gewicht en zwangerschap:
- Een persoonlijk gesprek over je kinderwens en gezondheid, inclusief gewicht en BMI
- Advies over wanneer je kunt starten met proberen en welke stappen je kunt zetten
- Doorverwijzing naar een diëtist of andere specialist als dat nodig is
- Begeleiding bij zwangerschap na een miskraam of een langere weg naar de vervulling van je kinderwens
- Een vroege echo vanaf 7 tot 8 weken zodra je zwanger bent
Vivre werkt cliëntgericht en warm: je wensen worden serieus genomen en je wordt gestimuleerd om in je eigen kracht te geloven. Wil je weten wat Vivre voor jou kan betekenen? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over jouw kinderwens en de stappen die je kunt zetten richting een gezonde zwangerschap.