Als je zwanger wilt worden, wordt aanbevolen om dagelijks 400 microgram foliumzuur te slikken. Dit geldt voor de meeste vrouwen zonder verhoogd risico. In sommige situaties, zoals bij een eerder kind met een neurale buisdefect, kan een hogere dosering van 5 milligram nodig zijn, op advies van een arts of verloskundige.
Foliumzuur ondersteunt de aanmaak van DNA en de celdeling, processen die al in de allereerste weken van de zwangerschap cruciaal zijn. Omdat de neurale buis van de baby al sluit voordat veel vrouwen weten dat ze zwanger zijn, is het essentieel om vóór de conceptie te starten. In dit artikel vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over foliumzuur, de juiste dosering en wanneer je ermee begint.
Wanneer moet je beginnen met foliumzuur slikken?
Je moet beginnen met foliumzuur slikken minimaal vier weken vóór de conceptie, maar bij voorkeur al acht tot twaalf weken voordat je probeert zwanger te worden. Dit geeft je lichaam de tijd om voldoende foliumzuur op te bouwen in het bloed, zodat de bescherming al actief is op het moment dat de bevruchting plaatsvindt.
De reden voor dit vroege starttijdstip is dat de neurale buis van het ongeboren kind, waaruit het ruggenmerg en de hersenen zich ontwikkelen, zich sluit tussen dag 22 en dag 28 na de bevruchting. Op dat moment weten veel vrouwen nog niet eens dat ze zwanger zijn. Als je dan pas begint met foliumzuur, ben je te laat voor de bescherming die het biedt in die kritieke periode.
Ben je al bezig met je kinderwensbegeleiding en weet je dat je wilt gaan proberen? Dan is het verstandig om direct te starten, ook als je nog geen actieve pogingen doet. De supplementen zijn veilig en er is geen reden om te wachten.
Wat is de aanbevolen dagelijkse dosering foliumzuur?
De standaard aanbevolen dagelijkse dosering foliumzuur voor vrouwen die zwanger willen worden is 400 microgram (0,4 milligram) per dag. Dit is de dosering die door de Gezondheidsraad en verloskundige organisaties in Nederland wordt aanbevolen voor vrouwen zonder bijzondere risicofactoren.
Er zijn situaties waarbij een hogere dosering nodig is. In die gevallen wordt 5 milligram per dag voorgeschreven, wat alleen op recept verkrijgbaar is. Dit geldt onder andere voor:
- Vrouwen die eerder een zwangerschap hadden waarbij het kind een neurale buisdefect had
- Vrouwen met diabetes mellitus
- Vrouwen die bepaalde medicijnen gebruiken, zoals anti-epileptica of methotrexaat
- Vrouwen met een verhoogd lichaamsgewicht (BMI boven 30)
- Vrouwen met een MTHFR-mutatie die de foliumzuurstofwisseling beïnvloedt
Twijfel je of de standaarddosering voor jou geschikt is? Bespreek dit dan met je verloskundige of huisarts, zeker als je een van de bovenstaande factoren herkent.
Hoe lang moet je foliumzuur blijven slikken tijdens de zwangerschap?
De aanbeveling is om foliumzuur te blijven slikken tot en met het einde van het eerste trimester, dus tot en met week twaalf van de zwangerschap. Na die periode is de neurale buis volledig gesloten en is de directe beschermende werking van foliumzuur voor de buisvorming voltooid.
Toch kiezen veel vrouwen ervoor om ook na week twaalf door te gaan met foliumzuur, vaak als onderdeel van een zwangerschapsmultivitamine. Foliumzuur blijft gedurende de hele zwangerschap een rol spelen bij de aanmaak van rode bloedcellen en de groei van de placenta. Er is geen bezwaar tegen voortzetting, zolang je je houdt aan de aanbevolen dosering.
Veel zwangerschapsvitaminen bevatten naast foliumzuur ook vitamine D, ijzer en jodium, die elk hun eigen functie hebben tijdens de zwangerschap en de ontwikkeling van je baby. Vraag je verloskundige welk supplement het beste bij jouw situatie past.
Welke voedingsmiddelen bevatten van nature folaat?
Folaat is de natuurlijk voorkomende vorm van vitamine B11 en zit in verschillende voedingsmiddelen. Groene bladgroenten, peulvruchten en volkorenproducten zijn de rijkste bronnen. Hoewel een gevarieerd dieet bijdraagt aan je folaatinname, is het via voeding alleen vrijwel onmogelijk om de benodigde hoeveelheid te halen die bescherming biedt tegen neurale buisdefecten.
Voedingsmiddelen met een hoog folaatgehalte zijn onder andere:
- Spinazie en boerenkool — donkere bladgroenten zijn uitstekende bronnen van folaat
- Linzen en kikkererwten — peulvruchten bevatten relatief veel folaat per portie
- Broccoli en spruitjes — kruisbloemige groenten dragen bij aan de dagelijkse inname
- Volkorenbrood en volkoren pasta — bevatten meer folaat dan geraffineerde varianten
- Sinaasappels en ander citrusfruit — een goede aanvulling via fruit
- Eieren — met name het eigeel bevat folaat
Belangrijk om te weten: folaat uit voeding wordt minder goed opgenomen door het lichaam dan synthetisch foliumzuur uit supplementen. Bovendien gaat een deel van het folaat verloren bij verhitting. Een supplement blijft daarom onmisbaar, ook als je gezond en gevarieerd eet.
Wat zijn de risico’s van te weinig foliumzuur vóór de zwangerschap?
Een tekort aan foliumzuur vóór en tijdens de vroege zwangerschap vergroot het risico op neurale buisdefecten bij het kind. De bekendste voorbeelden zijn spina bifida (open rug) en anencefalie. Dit zijn ernstige aangeboren aandoeningen die ontstaan in de eerste weken van de zwangerschap, vaak voordat een vrouw weet dat ze zwanger is.
Onderzoek heeft aangetoond dat een adequate inname van foliumzuur het risico op neurale buisdefecten met een aanzienlijk percentage kan verlagen. Naast neurale buisdefecten wordt een foliumzuurtekort ook in verband gebracht met een verhoogd risico op vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en problemen met de placentaontwikkeling.
Voor de moeder zelf kan een langdurig foliumzuurtekort leiden tot folaatdeficiëntieanemie, waarbij de aanmaak van rode bloedcellen verstoord raakt. Dit kan zich uiten in vermoeidheid, bleekheid en concentratieproblemen. Voldoende foliumzuur slikken bij zwangerschapsplanning is dus niet alleen voor het kind van belang, maar ook voor je eigen gezondheid.
Is er een verschil tussen foliumzuur en methylfolaat?
Ja, er is een verschil. Foliumzuur is de synthetische vorm van vitamine B11 die in de meeste supplementen wordt gebruikt. Methylfolaat (ook wel 5-MTHF genoemd) is de actieve, direct bruikbare vorm die het lichaam niet meer hoeft om te zetten. Voor de meeste vrouwen maakt dit in de praktijk weinig verschil.
Het onderscheid wordt relevant voor vrouwen met een zogenaamde MTHFR-genmutatie. Dit gen codeert voor een enzym dat foliumzuur omzet in de actieve methylvorm. Vrouwen met een verminderd werkende variant van dit gen zetten foliumzuur minder efficiënt om. Voor hen kan methylfolaat een betere keuze zijn, omdat dit de omzettingsstap overslaat.
Methylfolaat is verkrijgbaar in speciale zwangerschapssupplementen en is voor de meeste vrouwen veilig als alternatief voor standaard foliumzuur. Of je een MTHFR-mutatie hebt en of je baat hebt bij methylfolaat, is iets wat je het beste kunt bespreken met een verloskundige of arts. Zeker als je eerder een miskraam hebt gehad of moeite hebt gehad met zwanger worden, kan dit de moeite waard zijn om te onderzoeken.
Hoe Vivre je ondersteunt bij foliumzuur en zwangerschapsplanning
Bij Vivre, praktijk voor verloskunde en echoscopie in Alphen aan den Rijn, kun je al terecht voordat je zwanger bent. Onze verloskundigen helpen je om goed voorbereid aan je zwangerschap te beginnen, inclusief advies over foliumzuur, leefstijl en andere factoren die bijdragen aan een gezonde start.
Wat Vivre voor je kan betekenen als je zwanger wilt worden:
- Persoonlijk gesprek over kinderwensbegeleiding en de juiste voorbereiding op zwangerschap
- Advies over foliumzuurdosering, ook als je een verhoogd risico hebt of eerder een miskraam hebt gehad
- Begeleiding bij anticonceptie en de overstap naar een kinderwens
- Vroege echo vanaf 7 tot 8 weken om de zwangerschap te bevestigen en een goed begin te maken
- Warme, persoonlijke zorg waarbij jouw situatie en wensen centraal staan
Wil je weten wat Vivre voor jou kan doen in de aanloop naar je zwangerschap? Neem contact op met de praktijk en maak een afspraak voor een kennismakingsgesprek. We denken graag met je mee.